هر سیستم ساختمانی یک جایی گران تمام میشود، چه از نظر هزینه، چه از نظر دقتی که می‌خواهد. ال اس اف هم استثنا نیست. این نوشته اول مزیت‌ها را می‌گوید و بعد سراغ ضعفها می‌رود، با این توضیح که تقریباً همه‌ی ضعف‌های این سیستم با طراحی و اجرای درست قابل کنترل‌اند. کسی که قبل از شروع پروژه از معایب آگاه است، همان‌جاها را سخت‌گیرانه‌تر کنترل میکند و در نهایت ساختمان بهتری تحویل می‌گیرد. اگر هنوز با خود سیستم آشنا نیستید، اول ال اس اف چیست را ببینید.
مزیت‌ها
سرعت ساخت
پروفیلها طبق نقشه از قبل بریده و شماره‌گذاری می‌شوند و در محل فقط مونتاژ می‌شوند. کار فونداسیون و تولید قطعات را میشود هم‌زمان پیش برد، در حالی که در ساخت سنتی هر مرحله باید منتظر تمام شدن مرحله‌ی قبل بماند. برای همین زمان ساخت معمولاً از اسکلت بتنی کوتاه‌تر است. البته عدد دقیق به متراژ، تعداد طبقات و پیچیدگی طرح بستگی دارد و بدون دیدن نقشه نمی‌شود قول مشخصی داد.
سرعت فقط به معنی زودتر تمام شدن کار نیست. وقتی ساخت کوتاه‌تر شود، هزینه‌های غیرمستقیم مثل اجاره‌ی خانه‌ی موقت، سود وام و نگهداری کارگاه هم کمتر میشود. برای کسی که حساب این هزینه‌ها را میکند، همین موضوع می‌تواند مزیت اصلی ال اس اف باشد.
وزن کم
سازه‌ی سبک‌تر بار کمتری روی فونداسیون می‌گذارد و در زلزله هم نیروی کمتری به آن وارد میشود، چون نیروی زلزله با جرم ساختمان رابطه‌ی مستقیم دارد. همین ویژگی ال اس اف را برای اضافه اشکوب روی ساختمان‌های موجود جذاب کرده است. در زمین‌های ضعیف یا شیب‌دار هم فونداسیون سبک‌تر یعنی کار کمتر و ریسک کمتر.
دقت و کیفیت یکنواخت
برش و آماده‌سازی قطعات با ابعاد دقیق انجام میشود، پس کیفیت به مهارت یک بنای خاص در همان روز بستگی ندارد. دیوارها شاقول و تراز می‌شوند و کار تکمیلی بعدی مثل نصب نما و کناف راحت‌تر پیش می‌رود. در ساخت سنتی بخش بزرگی از دقت به دست استادکار وابسته است و کنترلش سخت‌تر است.
فضای قابل استفاده بیشتر
دیوار ال اس اف از دیوار آجری نازک‌تر است. در یک متراژ زمین یکسان، فضای مفید داخل کمی بیشتر میشود. در ساختمان‌های کوچک این تفاوت چند متر مربع میشود و می‌تواند تفاوت ملموسی داشته باشد.
جای تأسیسات و تعمیرپذیری
لوله و سیم بدون کندن دیوار از میان استادها رد می‌شوند و تعمیرات بعدی هم ساده‌تر است. اگر روزی یک لوله‌ی آب نشت کرد، لازم نیست کل دیوار را بشکنید. فقط پوشش داخلی همان قسمت باز میشود و بعد دوباره بسته میشود.
برنامه‌ریزی دقیق‌تر هزینه
چون مقدار مصالح از روی نقشه و فهرست قطعات مشخص است، ضایعات کمتر است و برآورد هزینه دقیق‌تر. این به معنی ارزان‌تر بودن همیشگی نیست، ولی به معنی کمتر بودن «ناگهانی‌های» هزینه‌ای است.
معایب و راه‌حلشان
عایق صدا
دیوار سبک، اگر کاری رویش نشود، صدا را راحت عبور می‌دهد. این همان نقطه‌ای است که بیشتر ساکنان بعد از ساخت شاکی می‌شوند. راه‌حل این است که فضای بین استادها با پشم سنگ یا پشم شیشه پر شود و لایههای پوششی دو‌ضخامت یا از جنس‌های متفاوت باشند. برای فضاهایی که صدا مهم است، مثل اتاق خواب‌های مجاور یا دفتر کار، جزئیات را باید از ابتدا در طراحی دید. درباره‌ی انتخاب عایق در عایق صوتی و حرارتی در ساخت‌وساز خشک بیشتر نوشته‌ایم.
آتش
فولاد در دمای بالا مقاومتش را از دست می‌دهد و پروفیل لخت در آتشسوزی دوام زیادی ندارد. به همین خاطر اسکلت باید با لایههای ضدحریق مثل کناف نوع FR یا فایبر سمنت برد پوشانده شود. این لایه‌ها فقط پوشش ظاهری نیستند و بخشی از ایمنی سازه‌اند. حذف یا نازک کردن آن‌ها برای کم کردن هزینه همان کاری است که اصلاً نباید انجام شود. اگر می‌خواهید بدانید ورق ضدحریق چه فرقی با ورق معمولی دارد، انواع کناف: RG، MR و FR را بخوانید.
پل حرارتی
فولاد گرما را خوب منتقل میکند. اگر استادها از بیرون تا داخل دیوار را در یک خط قطع کنند، حرارت از همین نقطه‌ها فرار میکند و ممکن است روی سطح داخلی دیوار نقاط سرد و کم‌کم لک رطوبت دیده شود. راه‌حل معمول، کشیدن یک لایه‌ی عایق پیوسته بیرون اسکلت است. فقط پر کردن بین استادها در اقلیم‌های سرد کافی نیست، چون خود استادها مسیر فرار گرما می‌مانند.
رطوبت و میعان
اگر آب باران یا بخار داخل خانه به جداره راه پیدا کند، پروفیل زنگ می‌زند و عایق خراب میشود. درزگیری نما، لایه‌ی ضدآب و محل نصب پنجره‌ها از حساس‌ترین جزئیات‌اند. بیشتر شکایت‌هایی که از ال اس اف شنیده میشود از همین جزئیات می‌آید و ربطی به خود سیستم ندارد. در مناطق مرطوب مثل شمال کشور این بخش از طراحی اهمیت بیشتری دارد. چیدمان لایه‌ها، محل مانع بخار و تهویه‌ی پشت نما باید بر اساس اقلیم همان منطقه تعیین شود.
محدودیت ارتفاع و دهانه
این سیستم برای ساختمان‌های کم‌طبقه است. اگر به دنبال ساختمان بلند یا دهانه‌های بزرگ هستید، باید سراغ سیستم دیگری رفت. تعداد مجاز طبقات هر پروژه را محاسبات سازه‌ای تعیین میکند و بدون محاسبه نمی‌شود برای آن عدد داد. برای مقایسه‌ی دقیق‌تر با سیستم‌های دیگر، مقایسه‌ی ال اس اف با اسکلت بتنی و فلزی را بخوانید.
آویزان کردن وسایل سنگین
دیوار تو‌خالی برای کابینت، تلویزیون بزرگ و آبگرمکن باید از قبل تقویت شود. چوب یا ورق فولادی پشت دیوار در محل‌های پیش‌بینی‌شده می‌گذارند. اگر این کار در زمان اجرا نشده باشد، بعداً سخت و پرهزینه است. قبل از بستن دیوار، با کارفرما محل کابینت‌ها، تلویزیون، رادیاتور و کولر را مرور کنید و محل تقویت‌ها را در عکس ثبت کنید تا بعداً بدانید پشت دیوار کجا محکم است.
نیاز به مجری مجرب
چون دقت اجرا در این سیستم تعیین‌کننده است، انتخاب مجری خیلی مهم‌تر از چیزی است که اغلب فکر میشود. نقطه‌های حساس بالا را فقط کسی که تجربه‌ی اجرایی دارد درست انجام می‌دهد. برای ارزیابی مجری می‌توانید از مجری ال اس اف را چطور انتخاب کنیم کمک بگیرید.
فرهنگ بازار و ارزیابی ملک
در بعضی بازارها، ساختمان سبک هنوز مثل ساختمان آجری یا بتنی «سنگین» دیده نمی‌شود و ممکن است خریدار یا کارشناس درباره‌اش سؤال بپرسد. این بیشتر مسئله‌ی عادت است تا کیفیت، ولی خوب است وقتی قصد فروش دارید مستندات پروژه (نقشه‌ی سازه، پروانه، تأییدیه‌ی ناظر و فاکتور مصالح) را نگه دارید.
چرا بعضی ساختمان‌های ال اس اف مشکل پیدا می‌کنند؟
اگر درباره‌ی ساختمان‌های سبک فولادی نظر منفی شنیده‌اید، معمولاً یکی از این چند علت پشت آن است. اول، طراحی بدون محاسبه: ساختمان طبق عکس یا ایده ساخته شده و مهندسی در کار نبوده است. دوم، مصالح کم‌کیفیت: پروفیل با گالوانیزه‌ی ناکافی یا ضخامت کمتر از حد لازم. سوم، اجرا با کارگر ناآشنا: پیچ‌ها کم و دور از هم، مهاربند ناقص یا اتصال به فونداسیون سست. چهارم، حذف لایههای «نامرئی»: لایه‌ی ضد آب، مانع بخار یا عایق که بعد از بسته شدن دیوار دیده نمی‌شوند و برای کم کردن هزینه حذف می‌شوند. پنجم، نبود نظارت: کسی بین کارفرما و مجری نبوده که مراحل را بازبینی کند.
هیچ‌کدام از این پنج مورد ایراد خود ال اس اف نیست. در هر سیستم ساختمانی دیگری هم همین کارها نتیجه‌ی بد دارد. تفاوت این است که در ال اس اف، چون دیوارها نازک و سبک‌اند، حاشیه‌ی خطا کمتر است و ایراد زودتر خودش را نشان می‌دهد.
ساختمان ال اس اف برای ساکنان چه حسی دارد؟
این سؤال را کمتر کسی قبل از ساخت می‌پرسد ولی خیلی مهم است. دیوار ال اس اف از بیرون و داخل با دیوار آجری فرق چندانی ندارد، اگر نما و کناف خوب اجرا شده باشد. بیشتر تفاوت در جزئیاتی است که ساکنان در زندگی روزمره حس می‌کنند.
صدا: اگر عایق صوتی خوب اجرا شده باشد، تفاوت زیادی با دیوار آجری حس نمی‌شود. اگر عایق نباشد، صدای راه رفتن در طبقه‌ی بالا، صحبت در اتاق کناری و حتی صدای باران روی سقف بیشتر شنیده میشود.
دما: ساختمان سبک سریع‌تر گرم و سریع‌تر سرد میشود، چون جرم حرارتی کمتری دارد. یعنی دیوارهای سنگین که گرمای روز را نگه می‌دارند و شب پس می‌دهند، اینجا وجود ندارد. با عایق مناسب و طراحی درست پنجره‌ها این مسئله قابل کنترل است.
لرزش کف: کف طبقات بالا اگر تیرچه‌هایشان درست طراحی نشده باشد، در راه رفتن کمی حس تکان می‌دهد. با فاصله‌ی مناسب تیرچه و صفحه‌ی کف مناسب این مشکل پیش نمیآید. اگر در بازدید از یک نمونه این حس را دیدید، از مجری درباره‌ی طراحی کف سؤال کنید.
نصب تابلو و آینه: دیوار کنافی یا سمنت‌برد برای نصب تابلو و آینه نیاز به رولپلاک مخصوص دارد و بهتر است محل‌های سنگین از قبل مشخص شده باشند.
هزینه‌هایی که ممکن است فراموش شوند
هزینه‌ی اولیه‌ی ال اس اف را معمولاً فقط با هزینه‌ی اسکلت مقایسه می‌کنند، ولی چند بخش دیگر هم دارد که باید از اول حساب شود. عایق کامل (حرارتی و صوتی) در این سیستم جزو ضروریات است، نه لوکس. لایههای ضدحریق ورق‌های گران‌تری از ورق معمولی‌اند. غشای ضدنفوذ آب و مانع بخار هزینه‌ی کوچک ولی حیاتی‌اند. تقویت پشت دیوار برای کابینت و وسایل سنگین و جزئیات اجرا دور بازشوها هم زمان‌بر است. اگر مجری قیمتی داد که اینها در آن دیده نمی‌شود، حتماً بپرسید در کدام بند آمده یا حذف شده است. برای مقایسه‌ی هزینه‌ها با روش‌های دیگر هم مقایسه‌ی ال اس اف با بتنی و فلزی مفید است. عددی را بدون دیدن نقشه به شما قطعی نمی‌گوییم، چون هزینه‌ی هر پروژه‌ی ال اس اف را متراژ، طرح، نما و منطقه‌ی اجرا تعیین میکند.
نگهداری بعد از تحویل
ساختمان ال اس اف نگهداری سنگینی نمی‌خواهد، ولی چند چیز را بهتر است هر سال یا دو سال بازبینی کنید: درزهای نما و ماستیک‌ها، رنگ سطوح بیرونی، اطراف پنجره‌ها و محل ورود لوله‌ها به ساختمان، و ناودان‌ها و محل تخلیه‌ی آب. هر ترکی که بتواند آب را به داخل دیوار هدایت کند باید زود ترمیم شود، چون هر چه دیر شود، آب مدت بیشتری با پروفیل و عایق در تماس می‌ماند. اگر سقف شیب‌دار دارید، پوشش سقف و محل اتصال به دیوار را هم کنترل کنید.
سؤال‌های متداول، با پاسخ کوتاه
ال اس اف در مناطق مرطوب مثل شمال مناسب است؟
بله، به شرط اینکه طراحی لایه‌ها برای اقلیم مرطوب انجام شود: مانع بخار در محل درست، تهویه‌ی پشت نما، آب‌بندی کامل و ارتفاع مناسب پی از زمین.
اگر یک پروفیل زنگ بزند چه میشود؟
زنگ‌زدگی موضعی با تعویض یا تقویت آن بخش قابل اصلاح است، ولی باید علتش (معمولاً نفوذ آب) پیدا و برطرف شود. دسترسی از داخل جداره نسبتاً ممکن است.
بیمه یا وام برای ساختمان ال اس اف می‌گیرند؟
شرایط به سازمان و ضوابط وقت بستگی دارد. قبل از شروع، از بانک یا شرکت مربوطه استعلام بگیرید و مستندات پروژه را آماده نگه دارید.
آیا در ساختمان ال اس اف میشود شومینه یا بخاری هیزمی گذاشت؟
نصب این وسایل در دیوار سبک شرایط خاصی دارد، مثل فاصله‌ی ایمن از مصالح و لایه‌ی ضدحریق. باید از قبل در طراحی دیده شود.
آیا ساختمان ال اس اف را میشود دوباره فروخت؟
بله، و مستندات کامل پروژه (نقشه‌ی سازه، پروانه، تأییدیه‌ی ناظر و فاکتورها) به ارزش آن کمک میکند.
مقایسه‌ی سریع
| مزیت | ضعف مربوط به آن | راه کنترل |
|---|---|---|
| سبک بودن | صدا و حرارت راحت‌تر عبور میکند | عایق معدنی و لایههای متعدد |
| سرعت ساخت | فشار روی دقت اجرا | نظارت و کنترل هر مرحله |
| جداره‌ی نازک | آویزان کردن وسایل سنگین سخت است | تقویت پشت دیوار از قبل |
| فولاد گالوانیزه | پل حرارتی و حساسیت به رطوبت | عایق پیوسته و آب‌بندی دقیق |
| قطعات از پیش آماده | تغییر دیر هنگام سخت است | نقشه‌ی نهایی پیش از تولید |
پس این سیستم به درد چه کسی می‌خورد؟
کسی که ساختمان کم‌طبقه می‌سازد، زمان برایش مهم است، و حاضر است روی طراحی و انتخاب مجری وقت بگذارد. اگر ساختمان شما قرار است ده‌ها سال بدون دغدغه بماند، پیش از امضای قرارداد روی همین نکات سخت‌گیر باشید. اگر می‌خواهید ببینید این روش در مقایسه با اسکلت بتنی و فلزی برای پروژه‌ی شما صرفه دارد یا نه، مقایسه‌ی این سه روش را بخوانید. اگر قصد ساخت ویلا دارید، ویلای LSF و ویلای دماوند را هم ببینید.
پیش از قرارداد این پنج مورد را بپرسید
- عایق صوتی و حرارتی چه مصالحی و با چه ضخامتی است؟
- لایههای محافظ در برابر آتش چیست و چه کسی آن را تأیید کرده؟
- پل حرارتی چطور کنترل میشود؟
- لایه‌ی ضدآب و درزگیری نما چطور اجرا میشود و جزئیات دور بازشوها چیست؟
- محل تقویت دیوار برای کابینت و وسایل سنگین چطور ثبت میشود؟
مجری که واقعاً کار را می‌شناسد برای هر کدام جواب مشخص دارد. جواب‌های کلی مثل «اجرا استاندارد است» یا «همه‌چیز را رعایت می‌کنیم» کافی نیست.
برای مشورت
برای مشورت قبل از شروع پروژه می‌توانید با شماره‌ی ۰۹۱۹۲۲۴۸۴۳۶ تماس بگیرید. صفحه‌ی سازه ال اس اف سایت هم مسیر کار را از طراحی تا تحویل توضیح داده است و صفحه‌ی عایق‌کاری درباره‌ی نکات صدا و حرارت اطلاعات بیشتری دارد.